Welk bestandsformaat upload je?

STL, OBJ, 3MF en STEP kun je allemaal uploaden bij Online 3D Printen, maar ze leggen fundamenteel verschillende dingen vast. Het verschil bepaalt hoe nauwkeurig je onderdeel wordt en of we later nog kunnen meedenken over maten en passingen.

Leestijd7 min leestijd

CategorieBestanden

Van de vier bestandsformaten die je kunt uploaden is STEP de keuze voor maatvaste, functionele onderdelen; STL of 3MF volstaat wanneer het model al af is en je vooral snel wilt printen — exporteer die mesh dan met een chord height van 0,01–0,05 mm. Dat is het korte antwoord, en het hangt op één technisch onderscheid: een STEP-bestand bewaart de exacte wiskundige vorm van je onderdeel (een zogeheten B-rep, boundary representation), terwijl STL en OBJ die vorm benaderen met een net van platte driehoekjes.

Voor een visueel model of een onderdeel dat je niet meer aanpast, is dat verschil onbelangrijk. Voor een onderdeel met precieze gaten, passingen of ronde vlakken telt het wel: een driehoeksbenadering maakt een cilinder strikt genomen een veelhoek, en een te grove benadering maakt ronde vormen zichtbaar hoekig en maten minder betrouwbaar. Hieronder lopen we de vier formaten langs, met wat elk werkelijk opslaat en wanneer het de beste keuze is.

Wat elk formaat wél en niet opslaat

Het grootste verschil zit niet in de bestandsextensie, maar in wat er in het bestand staat. Deze vier eigenschappen bepalen welk formaat bij jouw onderdeel past.

Geometrie: STL/OBJ/3MF = driehoeksmesh (benadering van het oppervlak). STEP = exacte B-rep-solid (echte cilinders, vlakken en curves), niet gefacetteerd.
Eenheid: STEP en 3MF slaan de eenheid op. STL en OBJ niet — dáár komt de klassieke schaalfout vandaan.
Kleur en meerdere delen: 3MF ondersteunt kleur, meerdere onderdelen en materialen in één bestand; OBJ kleur via een los .mtl-bestand; STL niet (kleur alleen via onderling incompatibele hacks).
Bewerkbaar in CAD: Alleen STEP is als solid opnieuw in CAD te bewerken. Een mesh terug naar CAD krijgen vraagt reverse engineering.

De vier formaten, technisch

STEP (.step, .stp) — ISO 10303. Bewaart de echte geometrie als B-rep: wiskundig exacte vlakken en curves die een gesloten volume omsluiten, met de eenheid ingebakken. Er zijn drie veelgebruikte varianten (application protocols): AP203 (pure 3D-geometrie), AP214 (voegt kleur, lagen en annotaties toe) en het modernere AP242 (voegt machine-leesbare toleranties en PMI toe). Voor 3D printen maakt het verschil zelden uit; ze bevatten allemaal de exacte vorm. STEP is het sterkste vertrekpunt voor functionele onderdelen.

STL (.stl) — het meestgebruikte printformaat. Beschrijft alleen de buitenkant als een lijst driehoeken (per driehoek een normaal plus drie hoekpunten). In binaire vorm is dat 50 bytes per driehoek, wat compact is; ASCII-STL is enkele malen groter. STL slaat géén eenheid, kleur of materiaal op. Prima voor modellen die af zijn; let op de exportresolutie, want die bepaalt hoe glad ronde vlakken worden.

3MF (.3mf) — een modern, open printformaat (inmiddels ISO/IEC 25422). Het lost STL's tekortkomingen op: het bewaart in één bestand de mesh plus kleur, meerdere onderdelen, materialen, de eenheid en zelfs printmetadata, en is ontworpen om waterdicht te zijn. Handig wanneer een model uit meerdere delen bestaat of wanneer schaalinformatie mee moet reizen.

OBJ (.obj) — lijkt op STL, maar kan via een los .mtl-bestand kleur en textuur meenemen. Je komt het vooral tegen bij organische of gescande modellen. De eenheid is, net als bij STL, niet vastgelegd.

De vier formaten naast elkaar

Hoe geschikt elk formaat is per situatie. Een hogere score betekent beter passend, geen kwaliteitsoordeel over het formaat zelf.

Situatie	STEP	STL	3MF	OBJ
Maatvaste onderdelen
Ronde vlakken en gaten
Kleur en meerdere delen
Eenheid reist mee
Direct printklaar

Wanneer STEP Wanneer STL Wanneer 3MF Wanneer OBJ

Wat is exportresolutie (chord height)?

Bij het opslaan als STL of OBJ wordt de vorm benaderd met driehoekjes. De chord height (of 'deviation' / 'tolerance' in je software) is de maximale afstand tussen de echte vorm en zo'n platte driehoek. Een gangbare vuistregel is 0,01–0,05 mm, of ongeveer 1/20 van de laaghoogte. Fijner geeft gladdere ronde vlakken maar een groter bestand; fijner dan de printer kan, voegt niets toe.

Een grof geëxporteerde STL is achteraf niet te verbeteren

De detaillering die verloren gaat bij het exporteren, kunnen wij er niet meer bij printen. Exporteer daarom liever iets te fijn dan te grof, of lever STEP aan als de maatvoering telt.

STEP of STL?

STEP bewaart de exacte vorm en maten (B-rep) en laat ruimte voor advies over passingen. STL is een driehoeksbenadering: prima voor een af model, minder geschikt als de maatvoering kritisch is. Bij twijfel over functionele onderdelen kies je STEP.

Lees over maatnauwkeurigheid

Welk formaat past bij jouw onderdeel?

Kies STEP voor

Functionele onderdelen met passingen
Ronde of gebogen vlakken en exacte maten
Onderdelen waarover je advies wilt
Maatkritische jigs of fixtures

STL, 3MF of OBJ volstaat voor

Snel een af, visueel model printen
Organische of gescande vormen
Modellen met kleur of losse delen (3MF)

Zo exporteer je bruikbaar

De kwaliteit van je print begint bij de export, niet bij de printer. Een paar praktische punten die vrijwel in elk CAD- of modelleerpakket terugkomen:

Exporteer in millimeters waar dat kan. Dat voorkomt de meeste schaalproblemen bij STL en OBJ.
Zet de chord height op 0,01–0,05 mm (zoek naar 'tolerance', 'deviation' of 'chord height'; hoekafwijking vaak ~15°). In SolidWorks is dat de STL-instelling 'Fijn'; in Fusion 360 de refinement 'Hoog'.
Exporteer als één samengevoegd volume tenzij losse delen bewust apart moeten blijven; gebruik dan 3MF.
Bewaar je bronbestand. Kunnen we STEP gebruiken, dan blijft er meer ruimte om mee te denken over de uitvoering dan bij een dichtgetimmerde STL.

Voordat je uploadt

Controleer bij STL en OBJ altijd twee dingen: de exportresolutie en de eenheid. Omdat die formaten geen eenheid opslaan, kan een model in inches een factor 25,4 mis binnenkomen; meer daarover lees je bij schaal en eenheden. Wil je zeker weten of je model verder printbaar is, kijk dan bij het controleren en repareren van modellen. Twijfel je welk formaat je moet aanleveren, upload dan wat je hebt: in de printtool zie je direct de mogelijkheden en laten we weten wat het meest geschikt is.