Maatnauwkeurigheid en toleranties
Een 3D-print komt bijna nooit op de honderdste millimeter overeen met het model. Dat is geen fout, maar iets om op te ontwerpen. Je leest hier welke toleranties FDM en SLA halen en hoeveel speling passingen nodig hebben.
De maatnauwkeurigheid van een 3D-print ligt indicatief rond ± 0,5% bij FDM en ± 0,15–0,3% bij SLA: ontwerp een passing daarom nooit op nul, maar bouw bewust speling in. Een 3D-geprint onderdeel wijkt altijd een klein beetje af van het digitale model, en twee delen die op precies dezelfde maat zijn getekend, passen daardoor in de praktijk niet soepel in elkaar. De vraag is niet óf er afwijking is, maar hoeveel, en hoe je daarmee omgaat.
Die afwijking komt uit meerdere hoeken tegelijk: het materiaal krimpt licht bij afkoelen of uitharden, de printer bouwt in laagjes, en ronde of overhangende vormen zijn lastiger exact te reproduceren. Als indicatie haalt FDM ongeveer ± 0,5% met een ondergrens rond ± 0,5 mm (op een goed gekalibreerde machine eerder ± 0,2 mm), terwijl SLA fijner is: circa ± 0,15–0,3% met een ondergrens tot ± 0,02 mm. Benader maten dus als een bandbreedte, niet als een exact getal.
Het zijn gangbare vuistregels en datasheet-waarden uit de praktijk van 3D printen, geen vaste specificatie van een concreet onderdeel of proces. Wat voor jouw onderdeel haalbaar is, hangt af van vorm, materiaal, proces en oriëntatie. Wil je een concrete inschatting, upload je model of leg je vraag voor.
Haalbare toleranties per proces
Indicatieve, in de branche gangbare waarden (bron: datasheets en engineering-guides). SLA is doorgaans nauwkeuriger dan FDM.
Indicatieve speling per passing (FDM)
Richtwaarden voor de speling tussen twee delen. Test bij een kritische passing altijd eerst één onderdeel voordat je een serie bestelt.
FDM en SLA vergeleken
Indicatieve vergelijking van de twee processen die Online 3D Printen aanbiedt. Een hogere score betekent doorgaans fijner detail of scherpere maten.
Waarom FDM en SLA verschillen
De twee processen bouwen op een andere manier op, en dat zie je terug in de maten. FDM perst gesmolten kunststof door een nozzle (vaak 0,4 mm) in banen en lagen van 0,1–0,3 mm; de baanbreedte en laagdikte bepalen hoe fijn details worden, en thermische krimp bij afkoelen veroorzaakt de grootste maatafwijking. SLA hardt vloeibare hars laag voor laag uit met licht in lagen van 0,025–0,1 mm en haalt daardoor doorgaans het fijnste detail en de scherpste randen, ten koste van wat mechanische taaiheid.
Voor jouw onderdeel betekent dat: heb je scherpe gaten, fijne tekst of kleine details, dan past SLA vaak beter. Gaat het om een groot, robuust onderdeel dat belasting moet dragen, dan weegt de sterkte en maatvastheid van FDM over een groot vlak zwaarder dan het allerfijnste detail. Welk proces we voor jouw onderdeel adviseren, hoor je bij het uploaden of vraag je na.
Een tolerantie is de toegestane afwijking op een maat: het bandje waarbinnen het onderdeel nog goed is. Geef bij een kritische maat aan hoeveel afwijking is toegestaan, dan kunnen we bepalen of dat met het gekozen proces haalbaar is.
Waar afwijkingen vandaan komen
Het helpt om te weten welke effecten meespelen. Krimp is de bekendste: vrijwel elk materiaal wordt bij afkoelen of uitharden iets kleiner, en dat effect is groter bij grote onderdelen en bij krimpgevoelige materialen als ABS. Gaten komen vaak krap: een slicer benadert een rond gat met een veelhoek aan de binnenkant, waardoor het net te klein wordt — teken kritische gaten daarom een fractie ruimer of geef aan dat de gatmaat kritisch is. En de oriëntatie telt: een gat dat staand wordt geprint komt er anders uit dan hetzelfde gat liggend.
Dit zijn precies de zaken die wij aan onze kant afwegen. Voor jou is het genoeg om te weten welke maten kritisch zijn; dan kiezen wij oriëntatie en proces daarop. Lever je onderdeel als STEP-bestand aan, dan kunnen we de maatvoering het nauwkeurigst verwerken.
Zo ontwerp je op maat
- Bouw speling in bij passingen volgens de tabel hierboven, in plaats van op de exacte maat te tekenen.
- Markeer je kritische maten. Als je aangeeft welke maten niet mogen afwijken, kunnen we oriëntatie en proces daarop kiezen.
- Test één onderdeel voordat je een serie met kritische passingen bestelt. Zo pas je de speling één keer aan in plaats van een hele batch af te keuren.
- Houd rekening met krimp bij grote vlakken: hoe groter en platter, hoe eerder vervorming meespeelt. Meer daarover lees je bij warping.
Veelgestelde vragen over maatnauwkeurigheid
Lees verder
Maat is één deel van kwaliteit; oppervlak en sterkte zijn de andere twee.
Upload je model en laat de haalbare maatvoering beoordelen
- Advies over speling en toleranties
- FDM of SLA, passend bij je onderdeel
- Test één onderdeel voor de serie