ASA of ABS: welke kies je, en wanneer geen van beide?

Waar ze op elkaar lijken

ASA en ABS zijn familie. ABS staat voor acrylonitril-butadieen-styreen, ASA voor acrylonitril-styreen-acrylaat. Twee van de drie bouwstenen zijn identiek; alleen het butadieen is vervangen door een acrylaat. Alles wat die twee gedeelde bouwstenen bepalen — stijfheid, slagvastheid, hoe het materiaal zich laat schuren, lijmen en spuiten — is daarom vrijwel hetzelfde.

Dat betekent ook dat ze dezelfde lastige kanten delen. Beide willen een hete nozzle en een heet bed, beide printen het best in een afgesloten kast, beide krimpen merkbaar tijdens het afkoelen en beide geven tijdens het printen dampen af waar je ventilatie bij nodig hebt. Wie met de een worstelt, worstelt met de ander.

• Stijfheid en slagvastheid: Vergelijkbaar. ASA staat iets hoger op treksterkte, maar het verschil valt weg tegen de invloed van wanddikte, vulling en printrichting.

• Nabewerken: Allebei goed te schuren, te lijmen en te spuiten, en allebei gevoelig voor aceton — wat een nadeel is bij chemische belasting en een voordeel bij gladstrijken.

• Printgedrag: Allebei een afgesloten kast, allebei gevoelig voor tocht, allebei kans op loslaten van het bed bij grote platte vlakken.

• Dampen: Allebei styreenhoudend. Print in een geventileerde ruimte, niet in de woonkamer.

Het enige echte verschil: wat UV-licht met butadieen doet

Butadieen bevat dubbele koolstofbindingen. Die zijn reactief, en UV-licht breekt ze af. Bij ABS zie je dat gebeuren: het oppervlak vergeelt, verliest glans en wordt aan de buitenkant bros, waarna er haarscheurtjes ontstaan die verder naar binnen lopen. Een ABS-onderdeel dat een zomer in de volle zon ligt, is daarna zichtbaar en meetbaar anders dan toen het van de printer kwam.

In ASA zit op die plek een acrylaat, en dat is verzadigd: geen dubbele bindingen, dus niets voor UV om aan te grijpen. Daarom blijft ASA veel langer op kleur en behoudt het zijn slagvastheid buiten. Dat is geen marketingverschil maar een scheikundig verschil, en het is de enige reden waarom ASA bestaat.

Let op wat hier niet staat. ASA is niet onverwoestbaar buiten: ook ASA verkleurt op termijn, zeker in felle kleuren, en regen, vorst en mechanische belasting doen hun werk gewoon. ASA verschuift de houdbaarheid van seizoenen naar jaren; het zet de klok niet stil.

De vraag die vaker gesteld zou moeten worden

Moet het eigenlijk wel ASA of ABS zijn? Beide materialen vragen een afgesloten kast, hoge temperaturen en geduld, en beide leveren vaker een mislukte print op dan rustiger materialen. Voor een flink deel van de onderdelen waarvoor mensen ASA of ABS aanvragen, is PETG het verstandigere antwoord: taai, chemisch redelijk bestendig, aanzienlijk makkelijker te printen en buiten prima bruikbaar — alleen minder kleurvast op lange termijn dan ASA.

Aan de andere kant van het spectrum zit polycarbonaat: fors stijver en met een Tg rond 145 °C veruit het meest hittebestendige materiaal dat wij printen. Dat is de keuze als het onderdeel echt warm wordt, niet als het alleen buiten ligt.

Vuistregel: buiten en kleurvast is ASA. Warm is PC. Alles daartussen begint bij PETG, en ABS is de goedkope binnenoplossing wanneer je de eigenschappen van styreen wilt zonder de meerprijs van UV-bestendigheid.

Lakken in plaats van ASA: werkt dat?

Gedeeltelijk, en het is een reëel alternatief als je al ABS in huis hebt. Een UV-bestendige laklaag houdt het licht tegen zolang de laag heel is, en grondverf en lak maken een geprint onderdeel sowieso netter. Maar een laklaag op een geprint oppervlak is kwetsbaar: de laaglijnen vormen microscheurtjes waar vocht in kruipt, en op een hoek of rand slijt de laag er als eerste af. Precies daar begint de UV-afbraak dan alsnog.

Voor een decoratief object dat je over twee jaar toch opnieuw maakt, is lakken prima. Voor een beugel die er tien jaar moet zitten, kost het meer werk dan het waard is en kun je beter meteen in ASA printen.

Reken het door op je eigen model

De eerlijkste vergelijking is die op jouw onderdeel. Upload het bestand in de printtool en wissel van materiaal: je ziet het prijsverschil tussen ASA en ABS voor precies dit model, in plaats van een prijs per kilo die niets zegt over hoeveel materiaal jouw geometrie vraagt. Wij printen beide in FDM, met een levertijd van doorgaans 7–10 werkdagen die bij het bestellen wordt bevestigd.