3D scannen van een bestaand voorwerp

Je hebt iets in je hand en geen bestand. Een 3D-scan legt de vorm van dat voorwerp digitaal vast, zodat je het opnieuw kunt laten maken of er iets omheen kunt ontwerpen. Je krijgt een mesh terug: een net van driehoeken dat het oppervlak beschrijft.

Overleg over een scan Naar de printtool

Een 3D-scan levert een mesh op: een net van kleine driehoeken dat de buitenkant van je voorwerp beschrijft. Genoeg om het opnieuw te printen of om er een houder omheen te ontwerpen. Het is een digitale afdruk van een oppervlak, geen tekening.

Wat een scan niet oplevert, is een bewerkbaar model. In een mesh kun je geen gat verplaatsen, geen wanddikte veranderen en geen maat bijstellen: alles zit vast in die driehoeken. Verschuif je er een, dan beweegt er een deukje mee en verder niets. Moet het onderdeel aanpasbaar worden, dan wordt het opnieuw opgebouwd als CAD-model, en dat is reverse engineering.

Scannen legt bovendien vast wat er is, niet wat de ontwerper bedoelde. Een versleten tandwiel scant als een versleten tandwiel, met krassen en verbogen randen erbij. Handig als je het voorwerp wilt vastleggen zoals het nu is, hinderlijk als je de oorspronkelijke maten zoekt. Hoe het meten werkt, staat bij 3D-scannen in de kennisbank.

Een scanopdracht in het kort

Wat je aanlevert, wat je terugkrijgt en wat we afstemmen.

Je levert aanHet voorwerp zelf, of foto's met een maat erbij

Je krijgt terugEen mesh van het object, zoals het nu is

Wat we niet doenBeschermde onderdelen namaken

Altijd maatwerkPer object afgestemd

Mesh

Een net van driehoeken dat alleen de buitenkant van een voorwerp beschrijft: punten en de driehoeken ertussen, en verder niets. Geen cilinders, geen gaten, geen vlakken. Je kunt een mesh schalen, repareren en printen, maar niet op maat aanpassen.

Van mesh naar bewerkbaar model

Wat scant goed en wat niet

Een scanner werkt met licht. Wat dat licht terugkaatst, wordt vastgelegd. Wat het spiegelt, opslokt of doorlaat, wordt een probleem.

Scant zonder gedoe

Matte oppervlakken: onbehandeld kunststof, gietijzer, geschuurd metaal
Lichte en middentinten: wit, grijs, beige
Stugge voorwerpen die hun vorm houden
Vloeiende rondingen en grotere vlakken

Scant lastig of niet

Glimmend chroom en spiegelend metaal
Glas en transparante kunststof
Diepzwart, mat zowel als hoogglans
Diepe smalle holtes en ondersnijdingen
Heel fijne details en dunne randen
Flexibele onderdelen die tijdens het scannen bewegen

Waarom die oppervlakken tegenwerken

Een optische scanner projecteert licht op het voorwerp en kijkt vanuit een andere hoek hoe dat licht vervormt. Uit die vervorming volgt de vorm. Waar geen bruikbaar signaal terugkomt, komt geen vorm uit.

Bijna elk probleem heeft een oplossing, maar die kost tijd of raakt het voorwerp. Mattingspray maakt een glimmend of zwart oppervlak meetbaar; dat poeder gaat er weer af, al bespreek je het bij een afgewerkt stuk liever vooraf. Wat uit elkaar kan, scan je per deel, en wat de scanner niet ziet meten we met de hand op. Welke route past, hangt af van het doel: een model dat alleen geprint wordt mag ruwer zijn dan een model waar maatnauwkeurigheid aan hangt.

Mat, licht en stug: Een mat oppervlak strooit licht gelijkmatig terug en een stug voorwerp blijft staan waar je het neerzet. Voorbereiding is niet nodig.
Glimmend chroom en spiegelend metaal: Een spiegel kaatst het licht weg van de scanner. Je krijgt gaten of ruis in de meting; bestuiven lost dat op.
Glas en transparante kunststof: Licht gaat er doorheen en breekt, dus de scanner meet iets achter het oppervlak. Bestuiven helpt, heldere stukken blijven bewerkelijk.
Diepzwart, mat of hoogglans: Zwart slikt het licht op, zodat er te weinig terugkomt om vorm uit af te leiden. Randen verdwijnen het eerst.
Diepe holtes en ondersnijdingen: Waar geen zichtlijn is, is geen meting. Een smalle boring blijft dicht. Opdelen, meer opstellingen, of die maat handmatig opmeten.
Fijne details en dunne randen: Scherpe hoeken worden altijd iets afgerond: de meetpunten liggen op afstand en de ruimte ertussen wordt ingevuld.
Flexibele voorwerpen: Rubber, siliconen en dunne plaatjes bewegen en zakken door, dus de metingen sluiten niet aan. Opspannen helpt, maar legt de vorm in díe houding vast.

Wat je aanlevert en doorgeeft

Een scan wordt zo goed als de informatie eromheen. Die context bepaalt waar we scherp op letten en wat we apart opmeten.

Het voorwerp, of goede foto's

Het liefst het object zelf; scannen gebeurt aan het voorwerp, niet aan een foto. Kan dat niet, stuur dan scherpe foto's van alle kanten met een liniaal erbij.

Welke maten kritisch zijn

De as die erin past, de afstand tussen twee gaten, de hoogte waarop iets aanslaat. Die nemen we apart mee.

Welke vlakken en gaten functioneel zijn

Een pasvlak of lagerzitting is iets anders dan een decoratieve ronding. Zo weten we waar het resultaat strak moet zijn.

Of het onderdeel beschadigd of versleten is

Vertel wat kapot, versleten of verbogen is; een scan neemt schade letterlijk over. Een tweede exemplaar dat nog heel is, scheelt gokwerk.

Waar het straks in moet passen

De omgeving bepaalt vaak meer dan het onderdeel zelf. Noem het apparaat of samenstel, en of het klemt, schuift of draait.

Wat je met het resultaat wilt

Opnieuw laten maken, aanpassen of bewaren: dat doel bepaalt hoe fijn de scan moet zijn en hoeveel opschoonwerk erna nodig is.

Wanneer scannen niet de slimme route is

Scannen is hier de juiste keuze

Een vrije, organische vorm die je niet natekent: een beeldje, een kap met dubbele kromming
Een onderdeel dat nergens meer te koop is
Een voorwerp dat je wilt vastleggen voordat het verder slijt
Een bestaande vorm waar iets omheen moet passen: een houder of deksel
Een complex onderdeel waarvan geen tekening bestaat

Doe in deze gevallen iets anders

Eenvoudige geometrie: een plaatje met vier gaten meet je sneller op en teken je sneller na
Een voorwerp dat te groot is om te hanteren; leg het formaat vooraf voor
Een versleten deel waarvan je de oorspronkelijke maten nodig hebt; de scan legt de slijtage vast
Een onderdeel dat gewoon te koop is: een standaard lager of bout
Iets dat nog niet bestaat: dan valt er niets te scannen

Wat we niet scannen of reproduceren

Een 3D-scan maakt kopiëren makkelijk, en niet alles mag gekopieerd worden. We scannen en reproduceren geen onderdelen die duidelijk auteursrechtelijk of merkrechtelijk beschermd zijn. Een vervangend klepje voor je eigen apparaat: prima. Een nagemaakt merkproduct: niet. Twijfel je, leg het dan voor voordat je iets opstuurt.

Wat er na de scan gebeurt

De scan is zelden het eindpunt. Wil je het onderdeel terug zoals het was, dan kan de mesh na een controleronde naar productie: vanaf dat moment is het gewoon 3D printen, doorgaans 7–10 werkdagen, bevestigd bij het bestellen.

Moet er iets veranderen — een dikkere wand, een verplaatst gat — dan is de mesh een tussenstap en wordt het onderdeel opnieuw opgebouwd tot een bewerkbaar model. Dat werk staat apart beschreven. Heb je alleen een schets van iets dat niet meer bestaat, dan kun je beter een 3D-model laten maken.

Wat je zelf in handen krijgt, spreken we bij de opdracht af: soms alleen het geprinte onderdeel, soms een bestand waar je verder mee kunt. Welke bestandsformaten zinnig zijn, hangt af van je doel. Moet het er ook naar uitzien, dan volgt het nabewerken. Voor zakelijke opdrachten is een geheimhoudingsverklaring bespreekbaar.