Brim, Raft en Skirt

Wanneer je een 3D-model voorbereidt in je slicer-software (zoals Cura of PrusaSlicer), kom je al snel de sectie Build Plate Adhesion tegen. Hier vind je drie opties die op het eerste gezicht veel op elkaar lijken, maar een totaal andere functie hebben: Skirt, Brim en Raft. Het kiezen van de juiste hechtingsmethode is cruciaal voor het succes van je print, vooral bij materialen die gevoelig zijn voor krimp of bij modellen met een klein grondvlak.

Het doel van deze instellingen is tweeledig: ten eerste zorgen ze ervoor dat de extrusie stabiel is voordat de printer aan het echte model begint (priming). Ten tweede kunnen ze helpen om het object stevig op de bouwplaat te verankeren om kromtrekken (warping) te voorkomen.

1. Skirt: De Warming-up

Een Skirt is een dunne lijn filament die rondom je model wordt geprint, maar het object niet aanraakt. Omdat het geen contact maakt met je model, draagt het niets bij aan de hechting of stabiliteit. Toch is dit de meest gebruikte standaardinstelling.

Waarom gebruik je een Skirt?

• Priming van de Nozzle: Bij de start van een print is de nozzle vaak nog niet volledig gevuld met plastic, of zit er een luchtbelletje in. De Skirt fungeert als een 'kladblaadje' om de stroom op gang te brengen. Zo voorkom je dat de eerste centimeters van je echte model mislukken door underextrusion.
• Leveling Check: De Skirt geeft je een visuele indicatie van de bed-kalibratie. Als de lijn aan de linkerkant mooi platgedrukt is, maar aan de rechterkant los op het bed ligt of heel dun is, weet je direct dat je bed niet vlak staat. Je kunt de print dan annuleren en corrigeren voordat er materiaal verspild wordt.
• Veiligheidszone: Het toont precies waar op het bed geprint gaat worden. Hiermee controleer je of het model niet per ongeluk over een bedklem (clip) heen geprint wordt.

2. Brim: De Hoedrand

Een Brim (Engels voor hoedrand) lijkt op een Skirt, maar met één cruciaal verschil: de lijnen worden tegen de buitenkant van je model aan geprint. Het vormt een enkele laag dikke kraag rondom de basis van je object.

Wanneer is een Brim noodzakelijk?

De Brim is je krachtigste wapen tegen warping. Materialen zoals ABS, ASA en soms PETG hebben de neiging om te krimpen tijdens het afkoelen. Hierdoor ontstaan er interne spanningen die de hoeken van je print omhoog trekken. Een brede Brim vergroot het contactoppervlak met de bouwplaat aanzienlijk, waardoor de hechtkracht toeneemt en de hoeken naar beneden worden gehouden.

Daarnaast is een Brim essentieel voor modellen met een klein grondvlak in verhouding tot hun hoogte. Denk aan een staande cilinder of een poppetje op dunne enkels. Zonder Brim is de kans groot dat de nozzle het object tijdens het printen omver stoot. De Brim fungeert hier als de wortels van een boom die het object stabiel houden.

Het nadeel van een Brim is de nabewerking. Na het printen moet je de rand wegsnijden of wegbreken. Als dit niet zorgvuldig gebeurt, blijft er een scherpe, vaak wit uitgeslagen rand (stress marks) achter aan de onderkant van je model. Een goed afgesteld 'deburring tool' is hiervoor onmisbaar.

3. Raft: Het Vlot

Een Raft is de meest ingrijpende optie. Hierbij print de machine eerst een dik, horizontaal rooster van plastic (het vlot) dat uit meerdere lagen bestaat. Pas daarna wordt je daadwerkelijke model bovenop dit rooster geprint. Je model raakt het printbed dus helemaal niet aan.

De voor- en nadelen van een Raft

Vroeger, in de beginjaren van FDM-printen toen verwarmde bedden zeldzaam waren en bouwplaten vaak krom, was een Raft standaard. Tegenwoordig wordt het beschouwd als een paardenmiddel. Je gebruikt het alleen in specifieke noodgevallen:

• Beschadigd Printbed: Als je bed vol krassen of gaten zit, zorgt de Raft voor een perfect vlakke fundering voor je model.
• Extreme Krimp: Bij grote, massieve prints van ABS kan de krimp zo sterk zijn dat zelfs een Brim loslaat. Een Raft vangt deze krachten op; het vlot trekt misschien krom, maar het model erbovenop blijft vaak recht.

De nadelen zijn echter aanzienlijk. Ten eerste kost een Raft veel extra filament en printtijd. Ten tweede is de afwerking van de onderkant van je model (de 'bottom layer') nooit zo glad als wanneer je direct op glas of PEI print. Het oppervlak ziet er vaak ruw en vezelig uit. Tot slot kan het verwijderen van een Raft een hels karwei zijn. De Air Gap instelling in de slicer bepaalt hoe vast het model op het vlot zit; staat deze te krap, dan krijg je het nooit meer los.

Conclusie: De juiste keuze maken

Samenvattend kun je de volgende vuistregels hanteren voor een succesvolle print:

• Skirt (Standaard): Gebruik dit altijd als basis, tenzij je een specifieke reden hebt om het niet te doen. Het kost nauwelijks materiaal en geeft je controle over de start.
• Brim (Bij Risico): Schakel dit in als je merkt dat hoeken omhoog krullen (warping) of als het model wankel op de plaat staat.
• Raft (Noodgreep): Gebruik dit alleen als laatste redmiddel wanneer niets anders werkt, of als je op een zeer oneffen ondergrond moet printen.