Brim, raft en skirt zijn slicerinstellingen die invloed hebben op de start van een FDM print en de hechting aan het printbed. Ze lijken op elkaar omdat ze allemaal rond of onder het model worden geprint, maar ze hebben een andere functie. De juiste keuze helpt om mislukte eerste lagen, loskomende hoeken en warping te voorkomen.
Brim, raft en skirt bij 3D printen
Deze instellingen vallen onder build plate adhesion, oftewel hechting aan het printbed. Ze zijn vooral belangrijk bij modellen met een klein contactvlak, hoge smalle vormen, scherpe hoeken of materialen die krimpen tijdens het afkoelen, zoals ABS en ASA.
Korte keuzehulp
Gebruik een skirt om de start van de extrusie te controleren, een brim om extra hechting en stabiliteit te krijgen, en een raft alleen wanneer een model of printbed anders onvoldoende betrouwbaar print.
Wat zijn brim, raft en skirt?
Een skirt is een losse lijn rondom het model. Een brim is een rand die direct aan het model vastzit. Een raft is een volledig geprinte tussenlaag onder het model. Alle drie worden aan het begin van de print gemaakt, maar ze lossen verschillende problemen op.
| Instelling | Raakt het model? | Belangrijkste functie |
|---|---|---|
| Skirt | Nee | Nozzle primen, eerste laag controleren en printgebied visueel checken |
| Brim | Ja, aan de buitenrand | Extra contactoppervlak creëren om warping en loskomen te beperken |
| Raft | Ja, model staat bovenop de raft | Een aparte fundering maken bij moeilijke hechting, oneffen printbedden of lastige materialen |
Skirt: controle van de eerste laag
Een skirt is een of meerdere lijnen filament rondom het model, zonder contact met het onderdeel. De skirt verbetert de hechting van het model zelf niet, maar is wel nuttig om de printerstart te controleren. Je ziet direct of het filament goed stroomt en of de nozzle op de juiste afstand van het printbed staat.
Voor veel standaardprints is een skirt voldoende. Het kost weinig materiaal, voegt nauwelijks printtijd toe en geeft snel inzicht in de kwaliteit van de eerste laag. Als de skirt niet goed hecht, te rond ligt of juist te plat wordt gedrukt, is dat een signaal dat de printbed adhesie, nozzlehoogte of eerste laag moet worden gecontroleerd.
Nozzle primen
Filamentstroom op gang brengen.
Een skirt helpt om onderextrusie aan het begin van het echte model te voorkomen.
Bedlevel controleren
Snel zien of de eerste laag klopt.
De skirt laat zien of de nozzle te hoog, te laag of ongelijk over het printbed beweegt.
Printgebied checken
Controle van positie op het bouwvlak.
Je ziet direct waar de print start en of het model goed binnen het printgebied valt.
Brim: extra hechting tegen warping
Een brim is een dunne rand van één of meerdere lijnen die direct aan de buitenkant van het model vastzit. Daardoor wordt het contactoppervlak met het printbed groter. Dit helpt vooral bij modellen met kleine voetjes, scherpe hoeken, hoge smalle vormen of materialen die tijdens afkoelen willen krimpen.
Een brim is vaak de beste eerste oplossing wanneer hoeken omhoog trekken of een onderdeel tijdens het printen loskomt. Het is minder ingrijpend dan een raft, gebruikt minder materiaal en laat de onderkant van het model meestal beter intact.
- Gebruik een brim bij onderdelen met een klein contactvlak.
- Gebruik een brim bij hoge, smalle of wankele onderdelen.
- Gebruik een brim bij materialen die gevoelig zijn voor krimp, zoals ABS en ASA.
- Gebruik een brim bij scherpe hoeken waar warping eerder ontstaat.
- Gebruik een brim wanneer supports of smalle delen extra stabiliteit nodig hebben.
Brim is vaak beter dan direct naar raft gaan
Wanneer een print loskomt, is een brim meestal een logischere eerste stap dan een raft. Een brim verbetert de hechting met minder extra materiaal, minder printtijd en minder invloed op de onderzijde van het onderdeel.
Raft: een aparte fundering onder het model
Een raft is een geprinte basislaag onder het onderdeel. Het model wordt dus niet direct op het printbed geprint, maar op de raft. Dit kan helpen bij moeilijke hechting, onregelmatige printbedden of modellen die anders niet betrouwbaar starten.
Een raft is de meest ingrijpende optie. Het gebruikt meer materiaal, verlengt de printtijd en kan een ruwere onderzijde achterlaten. Ook moet de raft na het printen worden verwijderd. Daarom wordt een raft meestal gebruikt als laatste redmiddel of bij specifieke materiaal- en modelproblemen.
| Voordeel van raft | Nadeel van raft | Wanneer overwegen? |
|---|---|---|
| Kan helpen bij slechte of onregelmatige bedhechting | Gebruikt veel extra materiaal | Bij lastige materialen of een printbed dat niet optimaal is |
| Kan een stabiele basis geven voor moeilijke modellen | Verlengt de printtijd duidelijk | Bij hoge of complexe modellen die anders loskomen |
| Kan krimpkrachten deels opvangen | Onderzijde van het onderdeel wordt vaak minder strak | Bij grote ABS- of ASA-onderdelen met sterke warping |
| Kan fouten in de eerste laag deels maskeren | Verwijderen kan lastig zijn bij verkeerde air gap | Alleen wanneer brim en betere instellingen onvoldoende zijn |
Skirt, brim of raft kiezen per situatie
De juiste keuze hangt af van modelvorm, materiaal, printbed, eerste laag en gewenste afwerking. Voor de meeste goed afgestelde printers is een skirt voldoende. Bij hechtingsrisico kies je een brim. Een raft gebruik je vooral wanneer andere oplossingen onvoldoende werken.
| Situatie | Beste keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Standaard PLA-print met voldoende contactvlak | Skirt | Controle van de eerste laag is meestal genoeg. |
| Hoeken trekken omhoog | Brim | Vergroot het contactoppervlak en helpt warping beperken. |
| Hoog smal onderdeel | Brim | Geeft extra stabiliteit tegen omstoten of loskomen. |
| Zeer klein grondvlak | Brim of raft | Brim is vaak genoeg, raft kan nodig zijn als de basis extreem klein is. |
| ABS of ASA met sterke krimp | Brim, eventueel raft | Eerst brim proberen. Raft pas gebruiken als warping blijft optreden. |
| Slecht of beschadigd printbed | Raft | Kan een bruikbare tussenlaag maken, maar lost het onderliggende bedprobleem niet op. |
| Onderzijde moet visueel strak blijven | Skirt of brim | Een raft maakt de onderkant meestal ruwer dan direct printen op een goed bed. |
Belangrijke instellingen voor skirt
Bij een skirt zijn vooral het aantal lijnen en de afstand tot het model belangrijk. Eén of twee lijnen zijn vaak voldoende om de extrusie op gang te brengen. Bij printers die langzaam op gang komen of bij materialen die sneller oozing geven, kunnen extra lijnen nuttig zijn.
- Aantal skirtlijnen: Meer lijnen geven meer tijd om de filamentstroom te stabiliseren.
- Afstand tot model: Een kleine afstand houdt de skirt nuttig voor visuele controle, zonder het model te raken.
- Minimale skirtlengte: Sommige slicers kunnen een minimale lengte instellen zodat de nozzle altijd voldoende wordt geprimed.
Belangrijke instellingen voor brim
Bij een brim draait het vooral om breedte, aantal lijnen en de afstand tot het onderdeel. Een bredere brim geeft meer hechting, maar kost meer materiaal en vraagt meer nabewerking. Een te kleine of te losse brim heeft weinig effect.
| Instelling | Effect | Advies |
|---|---|---|
| Brim breedte | Bepaalt hoeveel extra contactoppervlak ontstaat | Gebruik breder bij warpinggevoelige materialen of kleine contactvlakken. |
| Aantal brimlijnen | Meer lijnen geven meer hechting rond het onderdeel | Start met een bescheiden aantal en verhoog bij loskomende randen. |
| Brim only on outside | Voorkomt brim aan de binnenzijde van gaten of openingen | Handig wanneer binnencontouren schoon moeten blijven. |
| Brim separation distance | Bepaalt hoe strak de brim aan het model hecht | Te dicht kan verwijderen lastig maken, te ver vermindert het effect. |
| Eerste laag hoogte | Heeft grote invloed op hechting | Combineer brim met een goed afgestelde eerste laag en correcte nozzlehoogte. |
Belangrijke instellingen voor raft
Bij een raft is de air gap of separation distance cruciaal. Dit is de afstand tussen de raft en het eigenlijke model. Als deze afstand te klein is, zit het model te vast. Als de afstand te groot is, wordt de onderzijde ruw of onvoldoende ondersteund.
- Raft air gap: Bepaalt hoe makkelijk het model van de raft loskomt.
- Raft top layers: Meer toplagen geven een gelijkmatiger basis, maar kosten extra tijd en materiaal.
- Raft margin: Vergroot de raft rondom het onderdeel voor extra stabiliteit.
- Raft speed: Langzamer printen kan de kwaliteit en hechting van de raft verbeteren.
- Raft removal: Test instellingen bij nieuwe materialen om te voorkomen dat de raft te vast zit.
Een raft lost een slecht afgestelde printer niet op
Een raft kan helpen in lastige situaties, maar is geen vervanging voor een schoon printbed, goede eerste laag, correcte temperatuur en juiste bedhechting. Controleer eerst de basisinstellingen voordat je structureel met rafts print.
Materiaalkeuze en bedhechting
Niet ieder materiaal heeft dezelfde hechtingsstrategie nodig. PLA print meestal betrouwbaar met een skirt of kleine brim. PETG hecht vaak sterk, maar vraagt controle om schade aan het printoppervlak te voorkomen. ABS en ASA vragen meer aandacht door krimp en warping.
| Materiaal | Typische keuze | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| PLA | Skirt of kleine brim | Meestal eenvoudig te hechten, mits eerste laag en bed schoon zijn. |
| PETG | Skirt of brim bij kleine contactvlakken | Kan zeer sterk hechten. Let op met kwetsbare printoppervlakken. |
| ABS | Brim, soms raft | Gevoelig voor krimp en warping. Een gesloten of verwarmde omgeving helpt. |
| ASA | Brim, soms raft | Vergelijkbaar met ABS, maar vaak gekozen voor UV- en buitenbestendigheid. |
| TPU en TPE | Skirt of brim afhankelijk van model | Flexibele materialen vragen een stabiele eerste laag en lage printsnelheid. |
| Polycarbonate | Brim of raft bij kritische onderdelen | Vraagt hoge temperatuur, stabiele omgeving en goede printbedhechting. |
Brim verwijderen en nabewerken
Een brim moet na het printen worden verwijderd. Bij een goed ingestelde brim kan dit vaak met de hand, een ontbraammesje, een zijknipper of licht schuren. Bij een te sterke verbinding kunnen witte stress marks, rafelige randen of kleine beschadigingen ontstaan.
Voor zichtbare onderdelen is het verstandig om vooraf na te denken over waar de brim aan het model komt. Soms kan een andere oriëntatie, afgeronde rand of kleine ontwerpaanpassing de nabewerking verminderen. Lees ook meer over mechanische nabewerking en schuren.
Veelgemaakte problemen en oplossingen
| Probleem | Waarschijnlijke oorzaak | Oplossing |
|---|---|---|
| Skirt hecht niet aan het bed | Nozzle te hoog, bed vuil of verkeerde temperatuur | Controleer eerste laag, reinig het printbed en bekijk printbed adhesie. |
| Hoeken trekken omhoog | Krimp, onvoldoende contactoppervlak of te koude omgeving | Gebruik een brim, verbeter bedtemperatuur en beperk tocht of temperatuurverschillen. |
| Brim is lastig te verwijderen | Brim zit te dicht of te sterk vast aan het model | Pas separation distance aan of verwijder met geschikt gereedschap en lichte nabewerking. |
| Raft zit vast aan het onderdeel | Air gap is te klein of raftinstellingen zijn te agressief | Vergroot de air gap licht en test opnieuw met hetzelfde materiaal. |
| Onderkant is ruw na raft | Model staat op raft in plaats van direct op printbed | Gebruik waar mogelijk een brim in plaats van een raft voor een strakkere onderzijde. |
| Smalle supports komen los | Te weinig contact met printbed | Gebruik een brim rond supports of verbeter eerste laag en printbedhechting. |
Brim, raft en skirt in combinatie met andere instellingen
Build plate adhesion werkt niet los van andere slicerinstellingen. De eerste laag, printtemperatuur, bedtemperatuur, snelheid en laagdikte hebben minstens zoveel invloed op het succes van de print.
Eerste laag
De basis van goede hechting.
Een correcte nozzlehoogte en gelijkmatige eerste laag zijn belangrijker dan extra brim of raft.
Temperatuur
Beïnvloedt vloei en hechting.
Een te lage temperatuur kan slechte hechting geven, terwijl te hoge temperatuur tot vervorming kan leiden.
Printsnelheid
Rustige eerste laag helpt.
Een lagere snelheid voor de eerste laag geeft het materiaal meer tijd om goed aan het bed te hechten.
Laagdikte
Bepaalt laagopbouw en contact.
Een passende eerste laaghoogte kan de betrouwbaarheid van de start verbeteren.
Supportstructuren
Hebben soms zelf extra hechting nodig.
Smalle supports kunnen baat hebben bij een brim, vooral wanneer ze hoog of dun zijn.
Printbed adhesie
Materiaal en oppervlak moeten bij elkaar passen.
Een schoon, geschikt printoppervlak voorkomt veel problemen voordat extra hulpmiddelen nodig zijn.
Professioneel 3D printen met de juiste instellingen
Bij een professioneel resultaat draait het niet alleen om de keuze tussen brim, raft en skirt. De combinatie van materiaal, printbed, modeloriëntatie, eerste laag en nabewerking bepaalt of een onderdeel betrouwbaar en netjes geproduceerd kan worden.
Via onze 3D printservice kun je een 3D bestand uploaden en direct inzicht krijgen in prijs en mogelijkheden. We denken mee over materiaal, printbaarheid, bedhechting en de beste instellingen voor prototypes, technische onderdelen en kleine series.